Bài viết bắt đầu khi tôi lôi từ ngăn kéo, chiếc ký ức về những suy nghĩ bâng quơ của mình trong một tối đi học về.

Tôi và chiếc xe đạp của mình ung dung trên con đường Ngô Quyền, nghĩ ngợi và hát hò gì đó. Tự thấy cuộc đời này thật đẹp. Tôi quẹo vô đường Bà Hạt mua bánh tráng trộn.

Chẳng có gì đặc biệt cả. Thì đúng nó là bình thường, rồi tự nhiên tôi nghĩ “Lúc mẹ sinh mình ra là bằng tuổi mình bây giờ. Không biết mẹ có thể muốn mua gì thì mua, như mình không?”.

Lúc đó tôi hai mươi tuổi, khi ‘công việc chính’ mỗi ngày là thức dậy, đi học, và vật lộn với mớ áp lực và lo lắng (tôi tự tạo ra). Chúng ngốn hết năng lượng, nên tôi hầu như chẳng nghĩ ngợi hay lo lắng cho ai khác, ngoài mình.

Vừa cầm bịch bánh tráng trộn, tôi vừa nghĩ mẹ của năm 20 tuổi đã làm gì, nghĩ gì khi thức dậy kế bên một con nhỏ cứ eo eo suốt ngày (là tôi).

Câu chuyện đó ở lại với tôi một thời gian, rồi cũng lui vào để những suy nghĩ và sự kiện khác đến. Khi xem bộ phim này, nó lặng lẽ quay lại.

Từ dàn cast đến việc đây là tác phẩm đầu tiên Maggie đạo diễn đã khiến tôi kỳ vọng vào bộ phim này ít nhiều. Nó không khiến tôi thất vọng, nhưng lại có chút chưng hửng. Cảm giác giống như đi thang cuốn, đang ngon trớn thì thang bị đứng giữa chừng và tôi phải cuốc bộ một đoạn.

Chất liệu của phim này là một cuốn tiểu thuyết cùng tên đã được đón nhận rộng rãi. Đây là lợi thế lớn khi làm phim chuyển thể, nhưng thách thức cũng xuất phát từ đó.

Phim kể về nhân vật Leda – một giáo sư ngành văn học so sánh, đang đi nghỉ dưỡng một mình ở Hy Lạp khi hai cô con gái đến nghỉ hè với chồng cũ của bà. Tại đây, bà gặp Elena – một người phụ nữ xinh đẹp có một cô con gái nhỏ tên Nina.

Một ngày Nina biến mất. Trong lúc gia đình bé cuống cuồng thì Leda đã tìm thấy Nina đi chơi lạc trong rừng. Dù trở về an toàn, nhưng Nina cứ khóc suốt vì búp bê yêu thích của em đã biến mất. Người giữ con búp bê đó chính là Leda.

Đơn giản nhưng đủ sức cuốn tôi vào câu chuyện để xem tại sao bà ấy lại giấu con búp bê đó. Âm thanh của sóng biển, tiếng người nói, tiếng côn trùng buổi đêm và cả âm thanh vọng lại từ các ký ức xưa cũ đan xen vào hiện thực,… dồn nén đến bí bách nhưng gợi trống trải đến kỳ lạ. Xuất sắc!

Chuyện làm mẹ, ở lại và rời đi, những canh cánh trong lòng Leda trỗi dậy,… những tình tiết đó được lồng ghép khéo léo như xếp tầng bánh kem. Khi cắt chiếc bánh ra, ta sẽ tìm thấy chút manh mối cho ham muốn giữ con búp bê đó của Leda.

Cái chưng hửng đến từ vị của nhân mứt trong chiếc bánh kem đó. Có thể là vì đây là lần đầu ‘chế biến’ của Maggie, nên cô chưa thể tạo ra vị mứt xuất sắc được dù đang có nhưng nguyên liệu thượng hạng.

Tôi đang nói đến lý do Leda muốn giữ con búp bê chưa được khắc họa đủ đậm, dù diễn xuất của dàn cast, âm thanh, màu sắc, góc quay, câu chuyện… đều rất tuyệt.

Viết úp mở về các tình tiết như thế có thể làm mờ sợi dây liên kết giữa phim với ký ức của tôi về chuyện mua bánh tráng trộn buổi đêm và nghĩ đến mẹ mình. Nhưng tôi không muốn kể hết ra, vì có lẽ… bạn sẽ nếm chiếc bánh kem này theo cách khác.

Nhân vật Leda được cái nhà phê bình gọi là “unnatural mom”, vì những quyết định của bà ấy phá vỡ hầu như tất cả những cấm kỵ của một người mẹ.

Nên câu chuyện này mới lạ, nhưng không phải vì nó khai thác một miền đất mới, mà là vì nó khai quật những suy nghĩ được chôn giấu trong nhiều phụ nữ, trong những giằng co của họ khi đứng trước lựa chọn giữa chính họ và người khác.

Nếu là tôi của 10 năm trước, có lẽ tôi sẽ căm ghét bà ấy. Nhưng bây giờ, khi tôi đang ở độ tuổi phải suy nghĩ về chuyện làm vợ, làm mẹ, mà không đánh mất chính mình thì tôi chỉ muốn chạy đến ôm Leda để nói rằng bà được tha thứ.

Chỉ thuần kể, không thiên kiến hay giáo huấn, là điều rất khó thực hiện, nhưng ở mức độ nào đó thì phim này làm được. Nên dù mứt có lạc vị đôi chỗ, nó vẫn mời gọi tôi nếm lại lần nữa.