Chuyện là tôi đã không quan tâm đến cốt truyện chính, giữa ông lão Nakata và cậu nhóc Kafka Tamura, mà lại quan tâm độc nhất đến chương 34 của cuốn sách này. Cái chương mà Hoshino, một tài xế xe tải bỏ việc đi theo ông Nakata, tình cờ nghe được bản Archduke Trio của Beethoven và suy tưởng về chính mình. Để mô tả chương 34, tôi so sánh nó như một tập hợp các phân cảnh mà bạn sẽ tua nhanh khi xem Kafka bên bờ biển, (giả như nó là phim).

Thử tưởng tượng nhé, *không tiết lộ nội dung truyện* cuốn sách này có tổng cộng 49 chương, các chương lẻ là tuyến kể của Kafka Tamura, các chương chẵn là câu chuyện của ông Nakata kể bằng ngôi thứ 3. Hai nhân vật này (như kiểu) đang chạy một cuộc marathon dài 49km. Chiến lược tối ưu cho chạy đường dài là bắt đầu chậm rãi và tăng tốc khi gần về đích, (đấy là cách Haruki nói khi ông nói về chạy bộ). Nó cũng y chang như nhịp độ của cuốn sách này. Và chương 34 là đang ở giai đoạn ‘nước rút’.

Câu chuyện, tưởng như không liên quan, giữa cậu thanh niên bỏ nhà đi để chạy trốn lời nguyền của người cha, Kafka Tamura, và ông lão gần đất xa trời, Nakata, bắt đầu giao nhau. Mọi mảnh ghép gần như được ráp lại và bạn sắp nhìn thấy toàn bộ câu chuyện, những bí ẩn thu lượm từ những chương trước bắt đầu được làm sáng tỏ thì… đột nhiên có hẳn một chương dài tận mấy trang chỉ để nói về Hoshino đi lòng vòng mua đồ lót mới vì lười giặt đồ cũ, và tình cờ nghe được bản Archduke Trio của Beethoven ở một quán cà phê!

Đó là lý do mà tôi ví nó như một tập phân cảnh bạn sẽ tua đi khi xem Kafka bên bờ biển. Nhưng… tôi lại có hứng thú đặc biệt với chương này, nó rất là… bình thường nhưng bởi vì thế mà nó thật và rất thật khi ở giữa mớ bòng bong chuỗi sự kiện ly kỳ xuyên suốt mấy chục chương trước.

Hoshino ngay từ đầu đã được khắc họa là một gã lái xe tải ít học, bỗ bã, thẳng thừng, thích chơi gái và không thích nói đạo lý vòng vo (về sau vớ được một cô gái điếm theo ngành triết học!), nhưng… tuyệt nhiên là một người tốt. Nếu xếp mọi hình ảnh mà những từ ngữ mô tả về Hoshino cạnh âm nhạc cổ điển, một sự lệch pha thú vị vô cùng, phải không? Tôi không có ý nói gì về sự phân biệt, nhưng tôi đang cố làm rõ sự đối lập trong cái thiên kiến mình hay nghĩ đến và cách mà Haruki tạo ra nhân vật Hoshino trong cuộc gặp gỡ tình cờ với âm nhạc của Beethoven. Tôi đặc biệt thích đoạn sau đây:

“Người ta sinh ra là để sống, phải không nào? nhưng càng sống, mình càng mất đi cái gì ở bên trong mình và rốt cuộc, mình trở thành trống rỗng. Và mình dám chắc là càng sống, mình sẽ càng trống rỗng hơn, vô giá trị hơn. Ở đây, có một cái gì đó không ổn. Đời lại cứ phải xoay ra như thế sao? Liệu mình có thể xoay chiều đổi hướng được không?”

Tôi không thể hiểu được tình cảm giữa Miss Saeki và Kafka Tamura, cũng như hành động hai người họ làm sau đó, liệu nó đại diện cho điều gì? tôi chưa thể lý giải được, nhưng tôi hiểu được những mớ hỗn độn dâng lên trong lòng của Hoshino khi anh lần đầu nghe nhạc của Beethoven. Hoshino ở độ tuổi khoảng 25 – 26, và có lẽ anh đang trải qua khủng hoảng một phần tư cuộc đời!

Dĩ nhiên, chẳng ai muốn sống trong những khủng hoảng, đặc biệt với những thứ vô hình, vô tướng như câu hỏi “tôi là ai, rốt cuộc tôi làm gì, và mong muốn làm gì?”,… Tôi gọi chúng là những câu hỏi ngu ngốc thường trực. Nhưng có mấy thứ khủng hoảng đó còn hơn là chẳng có cái gì cả! Ít nhất là bạn đang tự hỏi sự có mặt của chính mình đang có ý nghĩa gì. Đến cuối cùng, sự chết và sự sống bắt đầu và kết thúc bởi cùng một thứ, hơi thở. Nhưng rồi sự khác biệt là ký ức bạn mang đi và để lại, chúng tạo ra những khác biệt giữa người này và người kia.

“Mỗi một chúng ta đều mất một cái gì quý giá đối với mình, mất những cơ hội, mất những khả năng, những tình cảm mà ta không bao giờ có lại. Đó là một phần của cuộc sống. Nhưng bên trong đầu chúng ta […] có một chỗ nho nhỏ để lưu trữ ký ức về những cái đã mất đó.”

Oshima, người thủ thư ở thư viện Komura, đã nói thế với Kafka Tamura, tôi không rõ nó đóng góp gì cho ý kiến trên, nhưng khi Kafka chuẩn bị đi vào thế giới lưng chừng giữa sự sống và cái chết, cậu được hỏi rằng liệu có mang theo cái gì không, cậu bảo là cậu không mang gì ngoài ký ức. Tôi nghĩ đó là một câu trả lời hay vì như tôi đã nói, mọi sự bắt đầu và kết thúc đều bằng việc thở. Giữa những hơi thở, ta tạo ra ký ức và đó là cái duy nhất ta có.

Khi nhắc đến ký ức, nó không nhất thiết phải là những thứ sầu muộn nhưng ở nó luôn phảng phất một nỗi buồn lãng đãng nào đó, tôi chắc thế, nên đa số các bức ảnh hoài cổ đều có tông màu trầm ấm. Thế nhưng với tôi, cái nước màu đẹp về ký ức sẽ là cái gì đó giữa tất cả các màu sắc vì đơn giản nó đã từng là một hiện tại (một bộ phim màu) mà ta trải qua, có cả buồn, vui, giận dữ, đau lòng, hạnh phúc, v.v.

Tôi không cho nó như một thước phim trắng đen, hay vàng lặng lẽ, nó có màu sắc gì tùy thuộc vào câu chuyện mà mảnh ký ức đó kể. Có lẽ bây giờ tôi nhớ lại, nó sẽ là một màu xám đen thui, nhưng mấy năm nữa nó lại có màu xanh dương mát lạnh như làn gió ngoài biển, (tôi hy vọng thế).

Sự bất biến của ký ức là có thật, cả khi bạn chẳng thèm nhớ đến nó, như một “thư viện nho nhỏ” đã tạo ra và mọi thứ đều được lưu trữ ở đó, mọi thứ. Chỉ là cách và thời điểm bạn đến tìm đọc lại nó như thế nào. Bạn của bây giờ và bạn của năm năm trước và năm năm sau, tôi nghĩ sẽ vẫn là bạn, nhưng với nhiều phiên bản. Tôi hy vọng bạn yêu quý tất cả chúng, dù có ngờ nghệch hay khôn ngoan đến đâu.

“Hiện tại thuần túy là một bước tiến không thể nắm bắt của quá khứ gặm nhấm tương lai. Thực ra, mọi cảm giác đã là quá khứ.” – Henri Bergson
(đây là câu cô gái điếm đã nói khi làm tình với Hoshino)

Cứ hít thở và sống thật tốt nhé!

Hình ảnh là tranh Blue night (1914) – Edward Hopper