Màu phim đậm nhưng không sặc sỡ, nhịp chậm nhưng không phải để tạo kịch tính, một thị trấn, nơi nghệ thuật, tiếng đàn, và điệu nhảy bị lấn át trong tiếng la của những người đi biểu tình và bon chen chuyện cơm áo gạo tiền, nơi mọi người dùng những khuôn khổ nhàm chán và cực đoan để phân định giới tính và giá trị,…

thì cậu bé đó chọn học ba lê, khi được ba dẫn đến lớp đấm bốc.

Cậu không thấy học ba lê có gì sai, nhưng biết mình phải giấu mọi người. Người cha phát giác, và ra sức cản ngăn, vì như vậy là ẻo lả và đồng tính. Đừng trách ông ấy!

Người đàn ông góa vợ đó bận đình công, biểu tình ở chỗ làm mỏ, bận kiếm tiền nuôi con và bà mẹ già đãng trí, cả quát tháo để làm xao nhãng khỏi nỗi sầu muộn bên trong mình.

Không mới, tôi đang nói cốt truyện. Không kịch tính, tôi đang nói tình tiết. Chỉ là tính thân thuộc của một câu chuyện, về ước mơ và đam mê của một cậu bé 11 tuổi theo học ba lê ở một chốn như vậy, vào những năm 1984-1985.

Vậy mà nó hay thấm thía và bổ dưỡng như một viên vitamin quý.

Billy Elliott là dạng phim ký sự tài liệu giả tưởng, tôi nghĩ vậy. Cảm tưởng như đoàn phim xông đại vào một nhà nào đó, quay lại cảnh sinh hoạt của họ. Tình cờ sao (dĩ nhiên là không, tôi biết) nó có một bước ngoặt, khiến tâm hồn tôi được nới rộng thêm đôi chút.

Vì nó giản dị và thuần khiết như vậy, nên tôi cũng không biết phải viết về nó thế nào. Tôi không muốn dùng giọng văn nông nổi, và cả những hiểu biết non nớt của mình về điện ảnh, để phân tích. Nó đẹp và tráng lệ, trong sự khiêm tốn dịu dàng.

“Những tác phẩm lớn bao giờ cũng hơi xoàng xĩnh, dân dã.”

Ừm, đúng vậy thật.

Cái đọng lại không phải là sự hoành tráng của một bước ngoặt, hay cảm hứng để đạt được điều đó. Mà là cái đời thường, đôi khi buồn chán, của một quá trình theo đuổi điều khác với lẽ thường.

Biết sao được! Thực tế nhàm chán, nhưng con đường thực hiện lý tưởng còn nhàm chán hơn. Hào nhoáng của một màn trình diễn hấp dẫn, nhưng nhấn chìm ta trong cơn mơ. Khi tỉnh giấc thì đã mệt rã, nên không không đủ sức để thưởng thức tính tầm thường của cơ bản, và cả những thất bại.

Lý tưởng và đam mê – từng được rao giảng là phẩm giá đáng quý, giờ lại bị gán mác viển vông và khờ dại. Thành công, hmm chuyện đó không đảm bảo. Điều quan trọng là đam mê đó có đủ lớn để nung chảy tính nhát gan và sợ hãi, để tỉnh táo mà mơ hay không. Tôi nghĩ vậy. À không, tôi tin vậy.

Nên chắc tôi mến Billy Elliot theo cách rất cá nhân, vì tôi cũng “viên vông và khờ dại” như thế.

“Những cuốn sách và vở kịch mà độc giả, thị hiếu chung, sự hiện đại, trào lưu mới đòi hỏi ở nhà văn, và nhà văn có đủ nghị lực để chống lại, để từ chối những đòi hỏi độc ác và ngốc nghếch ấy. Sự phản kháng này là phần khác của tác phẩm, phần không thể nhìn thấy. Đôi khi nó mới là phần quyết định, là chính phẩm.”

Ừm, chắc đây cũng là một lý do nữa.

Các trích dẫn từ cuốn Bốn Mùa, Trời và Đất của Sándor Márai