“Ngày nào cũng là ngày bình thường thôi con.”
Trơ trọi và Tàn khốc – Không có gì đặc biệt cả chỉ là tôi nghĩ đến hai từ đó khi đang len lỏi giữa những chật chội của đường phố Sài Gòn vào một buổi sáng thứ Bảy trời mưa gió. Ý tứ và chữ nghĩa hay xuất hiện đột ngột vậy, cùng mấy suy nghĩ vẩn vơ khác của tôi. Mà mấy từ đó chắc là do tôi đang đọc cuốn Sông của cô Nguyễn Ngọc Tư. Đôi lúc tôi thấy cũng buồn cười khi thấy mình cầm bút ghi lại rồi tra mấy từ tiếng Việt cô dùng, rồi há hốc vì sức nặng của chúng.
Nhưng vốn từ phong phú đó không đủ để làm nên một tác phẩm hay. Mà là việc nó có thể tạo ra những cái chạm, thậm chí những vết cắt tê tái, và những cái ôm dịu dàng, mặc những lênh đênh, bão tố của miền sông nước làm chao đảo, nhưng không thể đánh gục bản năng sống và yêu của những con người nơi đó.
Văn của cô Tư không buồn trĩu nặng thì cũng man mác. Nên khi đọc nhiều và liên tục những câu chuyện cô kể, nói thật là tôi cảm thấy choáng ngợp. Dù lớn lên cạnh bờ sông lấp lánh, sự trù phú của miền đồng bằng, cùng tiếng đờn ca trong những buổi nhậu cuối ngày,… tôi vẫn thấy xa lạ ở những câu chuyện đáng lẽ mình sẽ cảm thấy thân thuộc. Vì có vẻ như chúng được đục đẽo từ sâu rất sâu trong tâm hồn của những người miền Tây.
Có lẽ tôi bị lừa; bởi tiếng cười hào sảng của họ; bởi những gương mặt xạm đen vì dang nắn, dầm mưa, bởi những rộng lượng của dòng sông, những cánh đồng bát ngát; cả kiểu nói gọn lỏn khi luôn quy mọi thứ về tiền; hăng hái đàm tiếu chuyện người ta như thể cuộc đời mình tinh khiết và trống trơn biến cố,…
Nên khi đọc, tôi không thể thưởng ngoạn như một tay phượt “nửa mùa” được nhưng cũng không có ánh nhìn thấu đáo của người trong cuộc. Có lẽ vì tôi thờ ơ với những chằng chéo và thiết tha trong tâm tư của họ.
Cho đến lúc tôi nghe Út nói “Ngày nào cũng là ngày bình thường thôi con.”, khi đang nhóm bếp làm mấy món mồi nhậu cho cô chú đến chơi khi đang mặc bộ quần áo Tết mới tinh. “Còn sinh nhật, ngày lễ nữa mà” tôi nói vậy, thì Út cười “Lo cơm nước cho ông bà, mấy đứa nhỏ, dọn dẹp, giặt giũ,… là hết ngày.”
Cuộc nói chuyện bâng quơ đó làm tôi nhớ đến ngày tôi ôm bó hoa hồng tặng mẹ ngày 8/3, nói bó nghe nhiều vậy chứ chỉ loe ngoe mấy cành, cùng tấm thiệp nguệch ngoạc nét chữ của thằng em, năm đó mới biết viết, và nét chữ sau khi đã cố nắn nót của tôi. Nhiêu đó mà mẹ khóc. “Ừa thì mẹ xúc động”, tôi chỉ nghĩ vậy.
Nhiều năm sau, khi đứng ở gian bếp nhà Ngoại, nghe Út nói câu “Ngày nào cũng là ngày bình thường thôi con”, tôi mới nhận ra mấy cành hoa loe ngoe và tấm thiệp sến năm đó của hai chị em tôi đã làm được một điều khác. Cắt sợi dây triền miên “bình thường” nối giữa những ngày tháng của mẹ.
Tôi quay lại trang sách của cô Tư, để nức nở trọn vẹn với những câu chữ chắt ra từ suy tư của người miền Tây tôi vừa quen vừa thấy xa lạ.
Cái mênh mông của sông nước, của ruộng đồng cữu rỗi đó, nhưng cũng dễ khiến ta trở nên trơ trọi. Tôi ngồi đây, đọc tiếp hành trình của Ân trong cuốn Sông, và tự hỏi sao cô Tư có thể nhìn thấu những tàn khốc của thực tế, rồi lại khiến nó dịu dàng như vậy.
Credit: Ảnh từ phim ngắn Giòng sông không nhìn thấy (The Unseen River) của đạo diễn Phạm Ngọc Lân.
nooncrumb 