BEEF là một series tạo được tiếng vang gần đây của nhà A24 và đang được chiếu trên Netflix. Phải nói đây là một cú oanh tạc nữa của A24 sau Everything Everywhere All At Once, BEEF được cho là ‘miếng steak’ được nêm chuẩn vị và có độ chín hoàn hảo. Tôi đã đọc cách ví von thú vị này trong một bình luận trên IMDB.
Đạt điểm 8.3/10 IMDB với gần 35,000 lượt bình chọn và độ tươi 98% trên Rotten Tomatoes, BEEF có những thành tích khiến phải ta trầm trồ. Cơn mưa lời khen đến từ các đầu báo hàng đầu như the Guardian, The New Yorker, Vox, the New York Times,… càng khiến cho nhiệt độ của bộ phim nóng hơn nữa.
*có tiết lộ nội dung phim
Những Điểm Sáng
Được chấp bút bởi Lee Sung Jin, một đạo diễn và biên kịch gốc Hàn, BEEF bắt đầu bằng cuộc rượt đuổi điên cuồng của hai nhân vật chính là Amy Lau (do Ali Wong đóng) và Danny Cho (do Steven Yeun đóng) vì họ suýt đụng nhau ở bãi đậu xe siêu thị.
Sự đụng độ này như cú hích cho dãy domino đang được sắp ngay ngắn. Những sự kiện tiếp theo của BEEF cuốn người xem vào hành trình kỳ quặc nhưng hấp dẫn của hai nhân vật chính.
Amy Lau là một nữ doanh nhân thành đạt với cuộc hôn nhân trong mơ với gia đình hào môn trong khi Danny Cho chỉ là người đàn ông gốc Hàn chật vật trong cuộc sống cơm áo gạo tiền.
Lớp vỏ những cảm xúc được thể hiện ra ngoài và những ham muốn ẩn sâu trong mỗi người được bóc tách khéo léo trong những khoảnh khắc hợm hĩnh nhưng không ngớ ngẩn.
Amy Lau trở về nhà sau trận rượt đuổi trên đường, cô dồn nén những áp lực của việc chuyển nhượng công ty và sự tức giận bởi một tay lái xe điên rồ nào đó (Danny). Chồng Amy, một người đàn ông lịch thiệp nhẹ nhàng, hỏi han và bảo cô kể với anh tất cả. Nhưng khi cô chuẩn bị kể thì anh bảo cô hãy hít thở, bình tĩnh và nhìn vào mặt tích cực của mọi chuyện! Vậy là anh đã chia sẻ với cô chưa? Hay chỉ để khỏa lấp những điều tiêu cực vẫn đang hiện hữu?
Chi tiết này rất buồn cười, nhưng nó ẩn ý cho sự lạc quan độc hại đang ẩn trú trong những khái niệm thiền định hay tỉnh thức mà nhiều người sử dụng khi không thật sự hiểu rõ bản chất.
Những ý định trộm cắp hoặc hành động thô thiển của Danny Cho đều vì những thiếu thốn về vật chất và áp lực khi làm trụ cột gia đình. Anh vất vả vật lộn với cuộc sống khi đứa em trai thì suốt ngày chơi games và đầu tư vào tiền ảo, khi ba mẹ ở quê nhà ngóng trông.
Steven Yeun đã có màn hóa thân xuất sắc khi anh thể hiện được những dồn nén, khát vọng vươn lên và nỗ lực để hỗ trợ gia đình vì những đánh đổi của ba mẹ cho việc anh và em trai được đến Mỹ, một miền đất hứa.
Cảnh Amy Lau và cây súng, cũng như việc cô nói thẳng với chồng mình rằng làm chuyện ấy với anh rất chán, hay khi cô ngoại tình với em trai của Danny Cho. Không biện hộ cho những hành động này nhưng một sự thật rằng ý muốn có những mối quan hệ ngoài luồng hôn nhân hay những trọng trách phải cân bằng chuyện làm mẹ, làm dâu, làm vợ, và kiếm tiền vẫn tồn tại nhưng lại ít được nói đến.
Và có lẽ đây là lý do Ali Wong được chọn cho vai Amy Lau. Chị có những vở độc thoại tạo nên tên tuổi của mình vì đã thẳng thẳn đề cập những vấn đề trên – Baby Cobra, Hard Knock Wife, Don Wong,…
BEEF không hẳn chỉ tập trung vào người châu Á mà mở rộng để nói về cảm xúc của con người và những biến dạng của chúng trong nhịp độ và quy chuẩn của xã hội.
Điều khiến cho bộ phim trở nên thú vị là cuộc gặp gỡ của hai người ở hai đầu thái cực của giàu và nghèo. Những tưởng là khác biệt, nhưng điều họ mong cầu đến cuối cùng vẫn là sự hạnh phúc trong cuộc đời này.
Tập 7 – I am a Cage, Danny và Amy gặp nhau tại buổi ra mắt tác phẩm đầu tay của chồng Amy. Danny đã hỏi Amy rằng khi cô đạt được tất cả, cô có hạnh phúc không.
“Sự cố gắng của cô được đền đáp rồi đó. Cô cảm thấy đủ đầy hay hạnh phúc không?” Danny đã hỏi vậy. Và Amy đã trả lời rằng “Mọi thứ rồi sẽ phai mờ đi, và chẳng có cái gì kéo dài mãi cả.”
Có cái gì đó vụn vỡ và run rẩy của niềm tin vào những thứ đang hiện hữu đây sẽ mang lại hạnh phúc, nhưng có thật sự vậy không? BEEF tinh tế đặt vào những tình tiết gợi mở, nhưng lại không khiến nó sáo rỗng.
Dành tặng một lời khen cho diễn xuất đỉnh cao của Steven Yeun trong series này. Những ngắt nghỉ trong câu thoại, ánh mắt, nụ cười, nước mắt,… của Danny Cho được Steven Yeun diễn như không diễn, mang nội hàm của người trải qua những bỉ cực trong dòng đời.
Phải chăng chỉ là cú ăn may?
Điểm Rơi Hoàn Hảo
Để tôi giải thích một chút. Những năm gần đây, Netflix đang phải đối mặt với nhiều sức ép, sự cạnh tranh khốc liệt của các nền tảng khác như Hulu, HBO, Apple TV, Amazon Prime,…. Nhưng có lẽ sức ép lớn nhất đến từ nội lực của Netflix khi không có được những kịch bản gốc xuất sắc để thỏa lòng người xem.
Không thể phủ nhận BEEF là một series cuốn hút, không chỉ vì tiếng tăm của dàn diễn viên – Steven Yeun và Ali Wong – mà còn là vì nội dung phim khi khai thác về người nhập cư châu Á, triết lý về hạnh phúc trong cuộc đời, sự cảm thông, và hành trình tìm kiếm chính mình.
Sự Trỗi Dậy Của Điện Ảnh Châu Á và Điện Ảnh về Châu Á
Có lẽ mọi thứ đã âm thầm diễn ra từ rất lâu. Nhưng tôi sẽ liệt kê ở đây những thành công mang tính quốc tế của các tác phẩm về người châu Á, được làm bởi người châu Á như Bad Genius năm 2017, Crazy Rich Asians năm 2018,… và chiến thắng đi vào lịch sử điện ảnh thế giới, phim Parasite của đạo diễn Bong Joon Ho tại Oscar năm 2020.
Năm 2021, Nomadland của đạo diễn Chloé Zhao đạt giải Best Picture của Oscar. Cũng tại Oscar năm đó, Minari (có sự tham gia của Steven Yeun) giành được giải Phim nói tiếng nước ngoài hay nhất.
Một bộ phim siêu anh hùng cũng tạo ấn tượng mạnh mẽ trong năm 2021 là Shang-chi and the legend of ten rings, với sự góp mặt của Lương Triều Vỹ và Simu Liu.
Gần đây nhất là phim Everything Everywhere All At Once càn quét các hạng mục quan trọng ở hầu hết các giải thưởng điện ảnh lớn nhỏ năm 2023.
Ở mảng TV shows, sẽ là một thiếu sót khi bỏ qua Squid Games của Hwang Dong-hyuk năm 2021. Pachinko, series đình đám trên Apple TV năm 2022, dựa vào tiểu thuyết nổi tiếng của Lee Min Jin về hành trình vượt biên và nhập cư ở Mỹ của cô thiếu nữ Sunja trong thời kỳ chiến tranh.
Nên thời điểm cho sự xuất hiện của BEEF được xem như là điểm rơi hoàn hảo về mặt xu hướng nội dung về con người châu Á và được kiến tạo từ những bộ óc Á châu.
Đồng thời, BEEF cũng là một món ăn thượng hạng cho cơn đói nội dung chỉn chu, hài hước và không khuôn sáo trong thị trường phim ảnh trên các nền tảng số hiện tại.
Nhưng có lẽ lửa nhiệt quá lớn
BEEF là một câu chuyện châu Á, về con người châu Á tại đất Mỹ, nhưng nó không chỉ dừng lại ở đó mà còn đề cập đến những khía cạnh mang tính con người nói chung, thay vì một chủng tộc. Điều này là điểm đáng khen.
Tuy nhiên, biên kịch tham vọng trong việc lồng ghép nhiều ý nghĩa vào câu chuyện bên cạnh những tình tiết đẩy kịch tính. Sự sa đà này khiến cho nhiều nút thắt và cách tháo gỡ trong phim có phần chưa thấu đáo.
Khởi Đầu Của Mọi Kích Tính Quá… Gượng Ép.
Trận đụng độ trên đường và cuộc rượt đuổi gây rầm rộ trên mạng giữa Amy Lau và Danny Cho chưa đủ mạnh để khiến hai nhân vật dành nhiều thời gian và tâm huyết trả đũa nhau như vậy.
Vì Danny đang gặp khó khăn trong việc tìm kiếm việc làm ổn định để lo lắng cho gia đình và bản thân anh. Trong khi Amy Lau, người đang có vẻ lao tâm khổ tứ vì việc chuyển nhượng công ty, có đang quá rảnh rỗi để chạy đến xịt sơn lên xe của Danny với dòng chữ khiêu khích về sự nghèo đói của anh, hay nhắn tin trêu đùa với em trai của Danny!
Sự bất hợp lý trong cách mà một người đàn ông và người phụ nữ trưởng thành hành xử. Họ được khắc họa là những cá nhân mang nhiều trăn trở, tâm sự, và áp lực trong cuộc sống, nhưng cách họ hành động chỉ mang lại những phiền phức không đáng có, tạo thêm những áp lực cho chính họ!
Nhiều người sẽ nói rằng “nè, nếu mà không như vậy thì làm gì có phim mà xem!”. Đồng ý là sự gặp gỡ của hai nhân vật này, sự khác biệt của họ khiến cho việc đụng độ trở nên vô cùng thú vị. Nhưng chỉ vì sự thú vị này mà đẩy nhân vật vào tình huống gượng gạo và có chút bất hợp lý để tạo ra những tình huống dở khóc dở cười về sau?
Tạm dừng sự hoài nghi (Suspension of disbelief) là thành tựu mà những bộ phim có kết cấu và những câu chuyện nền (backstory) được xây tỉ mỉ để khiến người xem tin vào số phận, tình huống, tâm trạng của nhân vật. Nhưng nếu nền không vững thì những chi tiết về sau có hay như thế nào cũng chỉ là sự chắp vá của phim ảnh, chứ không thật sự là lát cắt cuộc sống (slice of life).
Việc lồng ghép yếu tố gia đình và những thương tổn thời thơ ấu của Danny và Amy là một bước đệm giải thích cho những hành vi, cách suy nghĩ, và tâm lý của cả hai khi trưởng thành. Những chi tiết này rõ ràng là được thể hiện, nhưng có lẽ chưa được khai thác tới nơi tới chốn.
Câu Chuyện Nền Chưa Được Phát Triển Tỉ Mỉ.
Tình cảm hay sự gắn bó giữa Danny Cho và gia đình có thể rõ ràng hơn, không hẳn là vì sự cảm động của câu chuyện anh em hoặc hình ảnh gia đình ba mẹ Danny hạnh phúc bên nhau, mà là vì tình thương Danny dành gia đình đã được thể hiện ngay từ đầu và xuyên suốt bộ phim. Nó tạo ra một bước đệm cho cú nhảy trong tâm lý khi Danny thú nhận với em mình rằng anh đã lén giấu những thư mời nhập học đại học của em trai, hay anh tức giận khi ngôi nhà anh dành dụm bấy lâu để ba mẹ đến sống cùng bị bốc cháy,…
Về nhân vật Amy Lau, phim tiết lộ rằng bố của Amy đã ngoại tình và mẹ cô lại không nói, những trận cãi vã liên tục diễn ra trong nhà khi cô còn nhỏ,… Những chi tiết này giải thích cho những hoài nghi và sự ngập ngừng nói ra cảm giác thật của Amy trong những tập đầu, nhưng cảm xúc thì lại không được đẩy lên như được kỳ vọng.
Tôi nghĩ có hai lý do. Đầu tiên là những hành động của Amy Lau chưa thật sự cho thấy những hệ quả của những tổn thương quá khứ đó ảnh hưởng trong xuyên suốt bộ phim. Và thứ hai là diễn xuất của Ali Wong. Mặc dù rất yêu mến chị từ những vở hài độc thoại, nhưng với vai diễn này chị chưa thật sự xuất sắc.
Khi những câu chuyện nền này (backstory) được kể, nó giống như việc cố lấp vào đoạn văn những từ khóa bắt buộc để được đánh giá cao hơn, nhưng lại chưa đủ lực để thể hiện hết dụng ý của nó.
“Just Show. Don’t Tell.”
BEEF có nhiều đoạn lê thê những triết lý nhưng rõ ràng nhất là tập cuối phim; khi cả Danny và Amy bất đắc dĩ ở cạnh nhau vì hai chiếc xe lao xuống vực. Họ không chết chỉ lạc đường và bị ngộ độc.
Tập này theo như Lee Sung Jin – biên kịch và đạo diễn – chia sẻ trong cuộc phỏng vấn Unpacking BEEF | Inside the Season Finale rằng đây là dịp để nhân vật thực sự kết nối và cảm thông cho nhau.
Nếu xếp mọi ý nghĩa mà tập phim này thể hiện bằng con chữ thì sẽ cần một hoặc chuỗi bài viết phân tích. Vì nó đề cập đến những kìm nén, những khát vọng, uất ức, phẫn nộ, suy nghĩ thầm kín, áp lực của một trụ cột gia đình, tình yêu, và hạnh phúc trong cuộc đời.
Nhưng đó là khi ta dùng con chữ. Với phim ảnh, có lẽ nó nên và có thể tận dụng được những lợi thế từ ngôn ngữ điện ảnh. Trong khi BEEF lại làm thay cho người phân tích phim khi để tập cuối nói hết những chữ nghĩa họ cần dùng để viết bài cảm nhận về series này!
Còn những hạt sạn be bé khác như thử thách khi thương lượng hợp đồng chuyển nhượng công ty của Amy Lau là gì, cảm giác bí bách khiến cô phải nhất quyết bán công ty là gì, hay vì sao Danny cứ năm lần bảy lượt nghĩ đến chuyện làm ăn phi pháp sau khi đã “tắm trên dòng sông đó một lần” rồi,…
Dù chúng không quá ảnh hưởng nhưng lại khiến cho miếng steak này có đôi chỗ lạc vị hoặc bị khét vì lửa nhiệt quá cao!
Đừng hiểu lầm, tôi không cố chỉ ra những điểm hạn chế của BEEF để chê bai. Như tôi đã nói ở trên, BEEF có những điểm sáng trong cách tiếp cận câu chuyện và khai thác nhân vật cũng như những ẩn ý và triết lý đằng sau.
Nên những quan sát và đánh giá này chỉ là từ góc nhìn của một người đam mê điện ảnh để xây dựng và đóng góp, vì tôi muốn được tiếp tục xem những bộ phim hay hơn nữa trong tương lai.
Nếu có một bộ phim kiểu “mèo vờn chuột” hay “mèo vờn mèo” như thế này, thì tôi rất muốn giới thiệu bạn series Killing Eve (2018 – 2022), đặc biệt là mùa đầu tiên khi Phoebe Waller Bridge giữ vị trí biên kịch chủ chốt. Cô gái mà tôi yêu mến từ Fleabag.
Credit: Artwork in Beef series in the ep. 4 “Just not all at the same time”
nooncrumb 